Eğitim Öğretim Haber

Sokakta yürürken, bir kafede otururken ya da sosyal medyada gezinirken aynı cümlelerle karşılaşıyoruz:

“Bu eğitim sistemiyle bir yere varamayız.”

“Toplum çok değişti.”

“Eskiden böyle miydi?”

Çoğumuz, olup bitenden rahatsızız. Eğitimden, toplumsal ilişkilerden, saygıdan, duyarlılıktan yakınıyoruz. Ama ne zaman “Peki ne yapabiliriz?” denilse, çoğu zaman sessizlik oluyor.

“Ben mi değiştireceğim?”

“Ne uğraşacağım şimdi?”

"Bana faydası ne?"

“Tatilimden olayım mı yani?” gibi cümlelerle geri çekiliyoruz.

Oysa küçük adımlar büyük farklar yaratabilir. Herkes elinden geleni yapsa, sadece kendi çevresine bile dokunsa, bu zincir genişler. Bir öğrenciye yol göstermek, bir gönüllü projeye katılmak, iyi niyetle örnek olmak bile kıymetlidir.

Ve şunu unutmamak gerekir: Eğer bir konudan şikâyetçiysen ama çözüm için hiçbir çaba göstermiyorsan, o sorunun bir parçası oluyorsun demektir.

Hiçbir şey bir anda düzelmez. Ama iyilik de, gelişim de, adım adım gelir. Yeter ki niyet edelim ve elimizden geleni yapalım.

Davis’in (1989) geliştirdiği Teknoloji Kabul Modeli (TKM), bireylerin yeni bir teknolojiyi benimseme süreçlerini, iki temel değişken üzerinden açıklar: Algılanan Fayda ve Algılanan Kullanım Kolaylığı. Bu modele göre, bireyler bir teknolojiyi faydalı ve kullanımı kolay bulduklarında onu daha yüksek olasılıkla kabul ederler(Akca ve Özer, 2012). Bu yaklaşımda dikkat çeken en önemli öğe, teknolojinin bir araç olarak görülmesidir; yani teknoloji, eğitimin amacını değil, bu amaca ulaşmak için izlenen yolu şekillendirmelidir.

Günümüzde, bu temel ilke giderek göz ardı edilmekte; teknolojinin araçsallığı unutularak, eğitim süreçleri sadece teknoloji etrafında kurgulanmaktadır. Teknolojiyi pedagojik bir destek olarak kullanmak yerine, ders içerikleri, öğrenme hedefleri ve sınıf içi etkileşimler sadece teknoloji merkezli olarak yürütülmektedir. Bu durum, pedagojik hedeflerin ikinci plana atılarak, eğitimin sadece uygulamalar, platformlar ve yazılımlar etrafında dönmesine sebep olmaktadır.

"Öğrenci Merkezli eğitim yerine, teknoloji merkezli eğitim anlayışı."

Eğitimin öğrenci merkezli olması gerekirken, birçok ortamda bu anlayış yerini ekran merkezli yapılara bırakmıştır. Öğretim tasarımları, öğrencilerin bilişsel gelişimi, öğrenme stilleri ve pedagojik ihtiyaçlarından ziyade, teknolojik araçların sınırları ve imkânları doğrultusunda planlanmakta; öğretmen, dijital bir içerik sunucusuna, öğrenci ise pasif bir kullanıcıya dönüşmektedir.

Bu sebeple, teknolojinin abartılı kullanımı, öğrenme sürecinde çeşitli olumsuzluklara yol açmaktadır. Örneğin, dikkat dağınıklığı, yüzeysel öğrenme, sürekli uyarılmaya alışmış bireyler ve öğrenmeyi tüketilecek bir içerik gibi gören yaklaşımlar bu durumun başlıca sonuçlarıdır. Hatta bazı sınıflarda teknolojinin kullanılmadığı yöntemlerin “yetersiz” ya da “geri kalmış” olarak görülmesi, eğitimde derin düşünme, sorgulama ve insanî etkileşim gibi vazgeçilmez bileşenleri gölgede bırakmaktadır.

Oysa nitelikli bir öğrenme yaşantısı, sadece teknolojik araçlarla değil; öğretmenin rehberliğinde, öğrencinin aktif katılımıyla ve düşünsel çabayla inşa edilir. Bu noktada sorulması gereken en temel soru şudur:

“Bu araç, öğrenmeye gerçekten ne katıyor?”

Teknoloji, bu sorunun hizmetinde kaldığı sürece eğitimde anlamlı bir yere sahip olabilir. Aksi hâlde, yalnızca daha parlak ekranlar ve daha çok tıklamayla ilerleyen, fakat içeriği gittikçe yüzeyselleşen bir eğitim anlayışına teslim oluruz.

Bugünün sınıflarında bilgiye ulaşmak bir kaç tık ötede. Bilgiyi ezberlemek ya da hatırlamak, dünün yöntemiydi. Bugün ise, Yapay Zeka (YZ) çağında eğitimcilerin görevi; öğrencileri sadece bilgiye ulaştırmak değil, o bilgiyi anlamlandırmalarını, uygulamalarını ve dönüştürmelerini sağlamaktır. İşte bu noktada, yıllardır eğitimde düşünme becerilerini sınıflandırmak için kullanılan Bloom Taksonomisi’nin yeniden yorumlanması kaçınılmaz hale geliyor.

Yenilenmiş Bloom Taksonomisi'nde, bilişsel beceriler altı düzeyde sıralanmaktadır: Hatırlama, Anlama, Uygulama, Çözümleme, Değerlendirme ve Yaratma. Bu yapı, öğrencilerin sadece bilgiye sahip olmalarını değil, o bilgiyi anlamalarını, analiz etmelerini ve sonunda özgün içerikler üretebilmelerini hedeflemektedir.

Hatırlama (Remember)

Temel bilgiye erişim ve geri çağırma.

Anlama (Understand)

Bilgiyi yorumlama, özetleme ve sınıflandırma.

Uygulama (Apply)

Bilgiyi yeni durumlara uyarlama.

Çözümleme (Analyze)

Bilgiyi bölme, ilişkilendirme ve yapılandırma.

Değerlendirme (Evaluate)

Bilgiyi eleştirel olarak inceleme, karar verme.

Yaratma (Create)

Yeni ürünler, fikirler ve çözümler üretme.

Başdöndürücü ve hızına yetişmekte zorlandığımız Yapay Zeka çağında, bu hiyerarşinin ötesinde bir düzey daha konuşulabilir: 

Yapay Zeka ile Dönüştürme (Transform with AI)

Yapay zekâyı araç, fikir ortağı ve ilham kaynağı olarak kullanarak yaratılanı dönüştürmek.

Yapay Zeka ile Dönüştürme. Artık öğrenciler sadece yaratmıyor; YZ’yi bir ortak, bir araç ve hatta bir ilham kaynağı olarak kullanarak bilgiyi dönüştürüyor, zenginleştiriyor ve yeniden inşa ediyorlar. Bu yeni düzey, sadece bilişsel değil, dijital ve etik düşünmeyi de içine alan çok katmanlı bir öğrenme anlayışını beraberinde getiriyor.

Yapay zekâ çağı, biz eğitimcilerden yalnızca araçları tanımamızı değil, aynı zamanda bu araçlarla öğrenme deneyimlerini yeniden tasarlamamızı bekliyor. Bu nedenle hızla dönüşen yapay zeka çağında Bloom Taksonomisi’ni günümüzün ihtiyaçlarına göre yeniden düşünmek, öğrencilerimizi sadece bugüne değil, geleceğe de hazırlamak için büyük bir adım olabilir.

Nevzat Can

Öğretmen

CREATİVE MEDİA LİTERATİES 

NEVZAT CAN, Türkiye, Diyarbakır 

          Medya okuryazarlığı,bireye medyayı etkin kullanma, medyanın iletilerini doğru algılama, medyanın zararlı içeriklerden kendisini koruyabilme yeteneği kazandırır. 21. yüzyıl medya düzeni, her medya kullanıcısının iletileri dağıtıcı pozisyonunda olmasından dolayı, dezenformasyon çok yaygın duruma gelmiştir. Projemiz, öğrencilerimizin sanatsal çalışmalar yaparak medya okuryazarlığı ve dezenformasyon alanında araştırma ve uygulama becerilerini geliştirmek, öğrencilerimizde medya okur yazarlığı bilinci ve dijital yeterliliklerini arttırma alanında çalışmalar yapmak amacıyla seviyelerine uygun etkinlikler tasarlanıp uygulanmıştır. Günümüzün en temel sorunlarından biri de günümüzde özellikle sosyal medya başta olmak üzere insanların büyük bir çoğunluğunun medyaya aşırı maruz kalma ve olumsuz olarak etkilenmesinden dolayı medya okuryazarlığı ve dezenformasyon alanında ciddi eğitimler yapılması gereği ortaya çıkmaktadır. Medya okuryazarlığı ülkemiz eğitim sisteminde seçmeli olarak uygulanmakta tüm öğrencilerin bu eğitimleri alamamasından dolayı medya okuryazarlığı ve dezenformasyon alanında yeterli bir bilinç oluşmamaktadır. Hem küçük yaştaki çocuklarda medya okuryazarlığı bilincinin gelişmemesi hem de bu alanda eğlenceli ve kalıcı öğrenme sağlayan eTwinning projelerinin yetersiz olması bu ihtiyacı doğurmuştur. Projenin güçlü yanları 5 ülkeden 19 okul ve öğrencilerinin bir araya gelmesi ve işbirliği içinde çalışması, sınırlılığı ise medya okuryazarlığını sanat alanına entegre etmek istememizden dolayı etkinliklerin sınırlı kalmasıdır. Medya okuryazarlığını sanat çalışmaları ile bütünleştirerek eğitim sistemlerinin salt bilgiden ziyade, yaparak yaşayarak, öğrencilerimizin bilgi becerilerinin arttırılması ve öğrenmelerinin kalıcı hale gelmesi amaçlanmıştır.MEB müfredatında Hayat Bilgisi, Sosyal Bilgiler, Demokrasi ve İnsan Hakları dersleri başta olmak üzere kısmi kazanımlar, ortaokul ve lise düzeyinde de seçmeli ders olarak Medya Okuryazarlığı dersi varsa da bunların tüm öğrencilerin yeterli düzeyde bu kazanımları almamasından dolayı tutum haline gelmesi üst düzey bir bilinç oluşması için yeterli değildir. Bu kazanımların öğrencide bilinç oluşturması için her sınıf düzeyindeki kazanımlara uygun ve eğlenceli etkinlikler gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Eğitim Öğretim yılının Kasım ayında başlayan projemiz Şubat ayında son bulacaktır.Proje ortakları başta twinspacedeki twinmail ve forum, whatsupp ve online webinarler aracılığı ile fikir alışverişlerinde bulunmuş, öğrencilerin de whatsupp ve webinarler aracılığı ile tanışıp proje hakkında konuşmaları sağlanmıştır. Proje etkinlikleri proje ortaklarının sosyal medya hesaplarından,okul sitelerinden, projeye ait blog sitesinden ve çeşitli yerel/ulusal haber sitelerinden yaygınlaştırma amaçlı kullanılmıştır. Projede yapılan etkinlikler, müfredata uygun olarak hazırlanmış olup 2. Sınıftan 5.sınıfa kadar tüm sınıf seviyelerinde disiplinlerarası yaklaşım ile kazanımlar işlenmiştir. Projemiz müfredat ile uyumlu ve özgün etkinlikler içermektedir. Öğrencilerimize projemiz ve yapacağımız etkinliklerle ilgili ön bilgilendirmeler yapılmış,Slido ile kelime bulutuna katkı sağlanmıştır.Öğrencilerin akıllı işaretlerle tanışmaları için video izlenmiş, ortaklarla birlikte alınan karar gereği akıllı işaretlerin sanat çalışması olan rölyef baskı ile yapılması ve kalıcılığı sağlanmıştır.Bu etkinlikle öğrencilerin sanatsal becerilerinin artması sağlanmıştır. Projede yapılan etkinlikler, müfredata uygun olarak hazırlanmış olup 2. Sınıftan 5.sınıfa kadar tüm sınıf seviyelerinde disiplinlerarası yaklaşım ile kazanımlar işlenmiştir. Projemiz müfredat ile uyumlu ve özgün etkinlikler içermektedir.Öğrencilerimize projemiz ve yapacağımız etkinliklerle ilgili ön bilgilendirmeler yapılmış,Slido ile kelime bulutuna katkı sağlanmıştır.Öğrencilerin akıllı işaretlerle tanışmaları için video izlenmiş, ortaklarla birlikte alınan karar gereği akıllı işaretlerin sanat çalışması olan rölyef baskı ile yapılması ve kalıcılığı sağlanmıştır.Bu etkinlikle öğrencilerin sanatsal becerilerinin artması sağlanmıştır. Öğrencilerimizin medya okuryazarlığı ve dezenformasyon alanında sanat çalışmaları ile özgün ürünler ortaya koyabilen,yaratıcı üretken bireyler olmaları hedeflenmiştir.Öğrencilere gerektiği durumlarda rehberlik yapılmış,.Bütün etkinlikler özgün,farklı yöntemlerle sunulmaya çalışılmış,öğrencilerin 21.yy becerilerinin gelişmesi sağlanmıştır.

Keywords: Nevzat CAN,Media,Creative,Disinformation,Art Corresponding 

Author: NEVZAT CAN

  Salman Kahn, Dünya Okulu kitabında, matematik dersi için seviye sınıflarından bahsediyor. Ülkemizdeki müfredat sarmal bir şekilde ilerlemesine rağmen öğrencilerin matematiğe olumsuz bakışları, öğrenme önündeki engeller ve korkular yüzünden öğrenciler matematik öğrenemiyor.İlkokuldaki çocukluk dönemi Erikson'un psikososyal gelişim kuramına göre "Başarıya karşı aşağılık duygusu" aşamasına denk gelmektedir. Cocuk başaramadığında kendini yetersiz görmekte ve geride kalmaktadır. Yaşıtlarına göre geride kalan, öğrenme kaybı olan öğrenciler için Bakanlığımızın uygulamaya koyduğu İlkokullarda Yetiştirme Projesi kapsamında Kursa alınan öğrencilerimizde İYEP programı basit düzeyde matematik becerileri içerdiği için öğrenci yapabileceğine inanarak ilerliyor.Bu durum öğrencinin kendine güveninin artmasını sağlıyor.Kendi sınıfında çeşitli sebeplerle öğrenemediği konuyu,seviyesine inilerek anlatıldığıİçin öğrencinin öğrenmesi kolaylaşıyor. Burdan yola çıkarak, ilkokullarda matematik için seviye sınıflarının oluşturulması ilerleme sağlayan öğrencilerin sonraki seviye sınıfına geçmesi, kırsalda pilot okullarda deneyimlenmesi yararlı olacaktır diye düşünüyorum.

Çocuklara kişiselleştirilmiş öğretim modeliyle kendi hızlarına göre ve kendi seviyesine yakın akranları ile ilerleme fırsatı verilecek ve başararak ilerleyecekleri bir model oluşturmak, müfredatı öğrencinin ilgisini çekecek şekilde kurgulamak çok önemli hale gelmiştir. Bakanlığımızın da başlattığı Matematik Seferberliği bu konu için tam bir dönüm noktası ve iyi bir başlangıç noktasıdır.  Denemekte,geliştirmekte fayda var.

Nevzat CAN

Sınıf Öğretmeni 

Diyarbakır Yenişehir Güzel İlkokulu 3/A sınıfı, sınıf öğretmenleri Nevzat CAN, Azerbaycan'dan Natavan MUSTAFAZADE ile birlikte Benim Küçük Masal Dünyam Projesini kurdukları proje kapsamında Türkiye'den ve Azerbaycan'dan ortak ve öğrencilerle birlikte hem masallar, tekerlemeler, drama etkinlikleri, sanat çalışmaları, yaratıcı hikaye tamamlama çalışmaları gibi atölyeler yaptılar hem de eğitsel ve eğlenceli web2 araçlarıyla derslerini daha eğlenceli ve verimli işlediler.

    Diyarbakır Yenişehir Güzel İlkokulu 3/A Sınıfı öğrencileri Robot On My Dream eTwinning Projesine katılım sağlayıp kodlama alanında bir çok etkinlik yaptılar.

             Proje boyunca Zeplin Kodlama Atölyesindeki değerli öğretmenler tarafından öğrencilere; ardunio,kodlama,robotik kodlama,scratch alanlarında öğrenci yaş seviyelerine uygun olarak haftalık eğitimler verilecek olup eğitimler sonunda öğrenciler kendi tasarımlarını sergileme fırsatı buldular.

           Projenin sonucunda teknolojiyi verimli kullanan,kodlama eğitimlerini alarak kendi tasarımlarını oluşturdular.

Diyarbakır Yenişehir Güzel İlkokulu 3/A sınıfı öğrencileri sınıf öğretmenleri Nevzat CAN rehberliğinde Oyun Bavulum eTwinning projesi kapsamında  uzaktan eğitim sürecinde öğrencilere moral vermek derslerini daha eğlenceli hale getirmek için oyun temelli öğrenme temelinde eğitsel ve eğlenceli oyunlar oynayarak derslerini işlediler. Proje kapsamında ayrıca web2 araçlarıyla da dersleri daha eğlenceli ve verimli hale getirdiler.