Eğitim Öğretim Haber

GenAI ile bir görevi başarıyla tamamlamak, her zaman öğrenmenin gerçekleştiği anlamına gelmiyor.

Ortaya çıkan bulgular, genel amaçlı Üretken Yapay Zekâ (GenAI) araçlarının öğrencilerin görev performansını ve ürettikleri çıktıların kalitesini artırabildiğini; ancak bu başarının her zaman kalıcı öğrenme kazanımlarına dönüşmediğini gösteriyor. Bilişsel görevlerin büyük ölçüde sohbet robotlarına devredilmesi, öğrencilerin düşünme ve öğrenme süreçlerinden uzaklaşmasına, üstbilişsel çabanın azalmasına ve uzun vadede beceri gelişiminin olumsuz etkilenmesine yol açabiliyor. Bazı araştırmalarda, GenAI desteğiyle elde edilen performans avantajının yapay zekâ erişimi kaldırıldığında ortadan kalkabildiği, hatta sınav performansında tersine dönebildiği görülüyor.

Pedagojik amaçla kullanılan GenAI öğrenmeyi destekleyebilir

GenAI, açık ve bilinçli bir pedagojik amaç doğrultusunda kullanıldığında öğrenme kazanımlarını artırma potansiyeline sahip. Öğrenme bilimiyle uyumlu biçimde tasarlanan uygulamalar; öğrencilerin bilgi düzeylerini geliştirmenin yanı sıra eleştirel düşünme, yaratıcılık, tartışma ve iş birliği becerilerini de destekleyebiliyor.

GenAI aynı zamanda mevcut dijital öğrenme araçlarını daha etkileşimli ve işlevsel hâle getirebilir. Örneğin GenAI destekli Akıllı Özel Ders Sistemleri (ITS), geleneksel ve önceden programlanmış dijital öğreticileri; öğrenciyle doğal bir diyalog kurabilen, soru sorabilen, ipucu verebilen ve öğrenme stratejisini öğrencinin ihtiyacına göre uyarlayabilen pedagojik araçlara dönüştürebilir.

Yapay zekâ öğretmenin yerini almak yerine öğretmeni güçlendirmeli

Araştırma bulguları, eğitim amaçlı GenAI araçlarının özellikle daha az deneyimli öğretmenlerin derslerinin niteliğini ve öğrencilerin öğrenme çıktılarını geliştirmelerine katkı sağlayabileceğini ortaya koyuyor.

Bunun için öğretmen uzmanlığının GenAI araçlarının tasarım ve kullanım süreçlerine dâhil edilmesi önem taşıyor. Öğretmen ve yapay zekânın birlikte çalıştığı bir model, her ikisinin tek başına sağlayabileceğinin ötesinde eğitimsel faydalar oluşturabilir. Bu nedenle eğitim teknolojilerinin öğretmenler ve diğer son kullanıcılarla birlikte tasarlanması, pedagojik değerin korunması açısından kritik görülüyor.

Temel mesaj

Üretken Yapay Zekâ, öğrenmenin yerine geçtiğinde yalnızca performansı artırabilir; öğrenmenin bir parçası hâline getirildiğinde ise öğrenmeyi güçlendirebilir.

OECD Dijital Eğitim Görünümü 2026’nın ortaya koyduğu temel ayrım da burada belirginleşiyor: Eğitimde asıl mesele öğrencilerin GenAI kullanıp kullanmaması değil, GenAI’nin hangi pedagojik amaçla, nasıl ve ne ölçüde kullanıldığıdır.

Kaynak: OECD, OECD Digital Education Outlook 2026